به نظر می‌رسد آنچه در مورد سازوکار جزر و مد می‌دانیم، ناکامل اســت. در گزارشی با مکانیزم دقیق این پدیده آشنا می‌شویم.

وقتی معلم‌های مدرسه در مورد جزر و مد توضیح می‌دهند، دلیل آن را گرانش ماه و اثر آن بر زمین و آب دریاها توصیف می‌کنند؛ اما آیا این توضیح کاملا درست اســت؟

البته این پدیده، یعنی پدیده‌ی عدم توازن گرانشی وجود دارد و اقیانوس‌ها را در دو سوی مخالف می‌کشد و برآمدگی‌هایی (Bulges) در دو سوی ایجاد می‌کند: به سمت ماه (وقتی گرانش ماه در قوی‌ترین حالت اســت) و به سمت مخالف ماه (گرانش ماه در ضعیف‌ترین حالت اســت).

اما این رفـــــتار دیفرانسیلی گرانش بدین معنا نیست که ماه اقیانوس‌ها را به سمت خود می‌کشد. اگر چنین اتفاقی می‌افتاد، آنگاه دریاچه‌ها، حوضچه‌ها و حتی اســتخرها نیز باید برآمده می‌شدند.

گیب پرز-گیز، ستاره‌شناس و متخصص فیزیک نجومی در دانشگاه نیویورک، در ویدئویی در پی‌بی‌اس اسپیس تایم گفته اســت:

ویدئوهای موجود در یوتیوب، حتی آن‌هایی که توسط افراد باهوش ساخته شده‌اند، جزر و مد را اشتباه توضیح می‌دهند. حقیقت‌ها ثابت هستند. واقعا رفـــــتار دیفرانسیلی گرانش وجود دارد. آنچه اشتباه اســت، توضیح برآمدگی اســت.

در هر نقطه‌ای از زمین، گرانش ماه ۱۰ میلیون بار ضعیف‌تر از نیروی گرانش خود زمین اســت. بنابراین اختلاف جهت برای بخش رو به ماه زمین و سوی دیگر آن، بسیار کم اســت.

6c7f0bd6 1400 4dfe 836f 33f4049e1edf گرانش ماه برای توضیح میزان جزر و مد اقیانوس‌ها ناکافی اســت

برآمدگی‌های جزر و مدی در واقع محصول رقص پیچیده‌ی گرانش بین زمین، ماه و خورشید هستند. آن‌ها نتیجه‌ی هل دادن آب‌های روی کره‌ی زمین هستند و نه کشیدن آن‌ها.

گرچه هر قطره از آب روی کره‌ی زمین توسط ماه کشیده می‌شود، اما اثر آن در ابعاد مولکولی چندان قابل توجه نیست؛ زیرا قدرت کشش زمین بیشتر اســت.

اما باید توجه کنید که حدود ۷۱ نسبت کره‌ی زمین از آب پوشیده شده اســت و این آب‌ها بدنه‌ی مایع واحدی را تشکیل می‌دهند. بنابراین نیروی کوچک وارد بر هر مولکول آب، جمع می‌شود و افزایشی واضح در فشار آب ایجاد می‌کند.

مولکول‌های آب نزدیک قطب‌های زمین، اغلب به سمت مرکز گرانش زمین، نزدیک هسته‌ی آن، کشیده می‌شوند. مولکول‌های آب نزدیک به ماه، در اســتوای زمین بیشترین کشش به سمت ماه را تجربه می‌کنند. در همان حین، مولکول‌های آب دور از ماه، کمترین کشش گرانشی را تجربه می‌کنند.

از آنجا که مولکول‌های آب می‌توانند به‌راحتی روی یکدیگر بلغزند و حرکت کنند؛ این فشارهای کوچک و بی‌انتها به همدیگر اضافه می‌شوند و آب دریا را با فشار از قطب‌ها دور می‌کنند. این فشار آب جهانی بر خلاف جاذبه‌ی زمین عمل می‌کند و دو برآمدگی ایجاد می‌کند: مد دریا. پرز-گیز می‌گوید:

اقیانوس کشیده یا بلند نمی‌شود؛ بلکه اقیانوس در راســتای خط زمین-ماه برآمده می‌شود؛ درست مانند وقتی که تاول یا جوشی از طرفین فشرده می‌شود و یک برآمدگی ایجاد می‌کند.

این برآمدگی‌های مدی، در جای خود ثابت می‌مانند و زمین ۲۴ ساعت زیر آن‌ها به چرخش خود ادامه می‌دهد و هر ۶ ساعت تغییر ارتفاع دریا را ایجاد می‌کند. جزرها زمانی اتفاق می‌افتند که شکست ایجادشده توسط نیروی جزر و مدی در ضعیف‌ترین حالت خود اســت (و فشار آب ناشی از گرانش زمین در قوی‌ترین حالت خود اســت).

جزر و مدهای شدید زمانی رخ می‌دهند که زمین و کف دریا، آب دریا را در یک نقطه متمرکز می‌کنند. حجم‌های کمتر آب، مانند دریاچه‌ها و اســتخرها برآمدگی‌های جزر و مدی قابل توجهی ندارند؛ زیرا آن‌ها مایع کافی برای ایجاد فشار لازم برای مقابله کشش گرانش زمین ندارند.

گرانش خورشید هم در یک‌سوم پدیده جزر و مد تأثیرگذار اســت. وقتی گرانش خورشید، گرانش ماه را خنثی می‌کند، خفیف‌ترین جزر و مد‌ها رخ می‌دهند. وقتی گرانش خورشید و ماه با هم جمع می‌شوند، جزر و مدهای کامل رخ خواهند داد.

در ویدئوی زیر، توضیحات جناب جناب پرز-گیز را ببینید.

جدیدترین و داغترین مطالب دنیای جالب تکنولوؤی ها در سایت توما
مطالب گوناگون از از اخبار دنیای وب و تکنولوژی

نوشته گرانش ماه برای توضیح میزان جزر و مد اقیانوس‌ها ناکافی اســت اولین بار در مجله آنلاین توما. پدیدار شد.

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما